Normal
0
false
false
false
MicrosoftInternetExplorer4
هنگام سپیده دم خروس سحری / دانی که چرا
همی کند نوحه گری /
یعنی که نمودند در آیینه صبح / کز عمر شبی
گذشت و تو بی خبری
اینروزها از آیینهای قدیمی و خاطره برانگیز رمضان هم چندان خبری نیست، مثل باقی سنتهایمان که
بیشترشان زیر بار سنگین مدرنیته طاقت نیاوردهاند.
خودمان را به این دلخوش میکنیم
که کارهای مهمتری داریم و یادمان رفته که روزی روزگاری در همین حوالی رمضان ماهی بود پر از خاطره و شور و شعف. ولی این مهم نیست که ما به دنبال آن هستیم یا نه مهم این است که دردنیای
ارتباطات و عصری که دنیا غرق
در فناوری های نوین ارتباطی است،
هنوز بعضی از مردم ما سحرها
با نوای دم دم سحری برخی عاشقان از خواب بیدار می شوند.
دُم دُم سحری یک سنت دیرینه است که سالهای سال است در
بعضی از محلات بوشهر ادامه پیدا کرده است. این سنت برمی گردد به زمانی که ساعت و یا وسیله ای وجود نداشت که مردم را
برای انجام سحری بیدار
کند، اما یکی از دلایل ماندگاری
آن تا حالا، زیبائی و شیرینی این کار بوده و جزو یکی از
سنت های حسنه ماست که باید ماندگار باشد.
در سالهای اخیر (پس از پیروزی انقلاب ) در یکی دو
محله از ناحیه مرکزی شهر (دهدشتی وکوتی) تعصب مذهبی و
پایبندی به سنت ها عدهای جوان را برآن داشته تا دست به این کار
بزنند.
استفاده از این فرهنگ به روزگار
فرمانروایی ساسانیان از
قرینه تشکیلات نقاره خانه در
دربارپادشاهان آب میخورد، زیرا در آن دوره معمول بود که در
نقارهخانه شاهان در شبانهروز چند بار نقاره میزدند: گاه سه بار،
گاه پنج بار، گاه هفت بار و گاه دوبار و به انجام این کار نوبت نواختن میگفتند.
آن زمان که بوشهر به گستردگی و پراکندگی امروز نبود و
بوشهر در چهار محله بهبهانی، دشتی، کوتی و شنبدی و محله های
حاشیه ای خلاصه می شد، سحر
های رمضان، عده ای فانوس به دست و دمام به دوش می گرفتند و با سردادن نوای
دلنشین دم دم سحری محله
ها را کوچه به کوچه، خانه به
خانه می گشتند.
طبق یک تاریخ شفاهی دم دم سحری در بوشهر برمی گردد به
بیش از صد سال قبل که مرحوم کل
عباس دم سحری (عین بگشا) این را
بنیان گذاشت. می گویند حدود ۱۵۰ الی ۱۶۰ سال پیش که در
قسمتی از کشورهای عربی (بحرین کنونی) به شیعیان اجحاف می شد ناچاراً شیعیان
به جاهای دیگر کوچ می کنند که عده ای به بوشهر آمده و در محلات بوشهر
بخصوص محله کوتی، ساکن می شوند که مرحوم کل عباس جزو آن ها بوده است. اول
به شکل خواندن دعا و درب خانه ها را زدن، مردم را بیدار می کردند که دعای
آن ها به شکل عربی بوده که اکنون فقط این دعا در یک جا خوانده می شود
هرچند که خیلی جاهات آن دعای معروف «خداوندا تو ستاری، همه خوابند تو
بیداری ، به حق خود که بیداری ، همه عالم نگهداری » استفاده می شود. به هر صورت مردم با کلماتی مانند «مروات همه سال»
و با قسمت کردن
مسقطی و یا شیرینی دیگر مراتب
سپاس خود را اعلام می کردند.
دم دم سحری آهنگ موزونی است که از ترکیب دو کلمه دم دم
و سحری از ضرب آهنگ
کوبش چوب بر دمام ایجاد می شود و
دم دم سحری خوانان با ضربه های آهنگینی
بر دمام با ریتم سه ضربی، همراه
با خواندن اشعار دعاگونه روزه داران را
وقت سحر از خواب بیدار می کنند.
بعد از مرحوم کل عباس کسی به نام محمد ابراهیم (محد
ابریم) این را ادامه
می دهد، اما به تقلید از مردم
بحرین، از دمام هم استفاده می کند که تا حالا به همین
شکل ادامه پیدا کرده، بعد از این مرحوم قوسو (کاووسی) و کلامو و مندو و
دیگر عزیزانی که روحشان شاد باد در این راه زحمت کشیدند.
در محله کوتی بعد
از انقلاب یکی از نوادگان مرحوم کل عباس ( دم سحری) عین بگشا، حمید عین
بگشا و داریوش شیخ ذاکر و مرحوم صادق ملاح زا ده، حسین فرهومند و دیگر
عزیزانی که جا دارد از زحماتشان تشکر و قدردانی کرد به دم دم سحری
پرداختند .
البته این آیین اختتامیه ای هم دارد که در روز عید فطر
برگزار می شود ؛ بوشهری ها این را خوب می دانند که در روز عید
فطر باز هم دمام زن ها بر سر
کوی و برزنشان خواهند آمد و با
نواختن ساز ، هم شادی خود را از فرارسیدن عید فطر ابراز
می دارند و هم خبر می دهند که آمده اند پاداش شب بیداری هاشان را بگیرند .
مردم نیز شادمانه به نوازندگان
پول و هدیه می دهند که در واقع حکم عیدی را دارد و آنها نیز عیدی ها را در راه خیر
صرف می کنند.
خداوندا تو رزاقی ….. همه فانی تویی باقی
منابع:
سنگستان- عبدالحسین ریشهری
هفته نامه نسیم جنوب- احمد شیخ ذاکر
شکوه بوشهر-سام رسایی فر
